Bir Kurt Meseli – Ahmet Müderrisoğlu

Kurtların masalların, fableʼların gözde figürü olması boşuna değildir. “Kurt adam” mitolojisi de hiç yoktan çıkmamıştır. İnsan kurtlara saygı duyar. Korkar da. Tahakküm altına alamayacağını, ehlileştiremeyeceğini bildiği için korkar. Kendisine ait olmayan bir dünyanın, bozkırın, steplerin efendisine korkuyla karışık bir saygı duyar. Aşağılamayacağı bir ötekidir kurt ve bu yüzden ona doğru çekilir. Mitoloji, özellikle de kendisiyle kurtları birleştirdiği hibrid varlık miti de bu çekimden beslenir. İnsan kurtlara kendi özelliklerini, daha doğrusu kendisinde görmek istediği özellikleri yansıtır: saf bir güç, korkusuzluk, kararlılık, dayanıklılık, dayanışma, vahşet, şehvet… İnsan kurtlaşma fikrine dayanamaz. Dışlandığı mitolojik geceye yeniden kabul edilmenin hayalini kurar…

Öte yandan, “insan insanın kurdudur”(Hobbes). Yani insan ötekiyle ilişkisinde zaten bir tür kurttur. Karşısındakinin açığını yakalar yakalamaz saldırma eğilimindedir. Sosyal ilişkilerinin temelinde hayatta kalma güdüsü vardır ve bu ilişkiler sürü yapısında gelişir. Bu temel yapının üzerine inşa edilen her şey, kültür, ekonomi, bilim vb., tehdit altında önemini yitirir. Sürünün parçası olmak için her şey yapılabilir.

Oysa kurtlar “sürü”den çok “çete bağı”yla bağlıdır birbirine (Deleuze & Guattari). Çetenin üyeleri ortak amaç doğrultusunda bir araya gelen yanlız bireylerdir. Çetenin de lideri vardır, ama bu liderlik çetenin her eyleminde yeniden tartışma konusu yapılabilir. Liderliği her defasında yeniden kazanmak gerekir. Bunun için de çetenin her bir üyesi kazanılmalıdır. Çete, sürüye kıyasla hiyerarşik yapının kalıcılığını dışlar. Sürü insanının kurt çetesini çekici bulması doğaldır.

Yaklaşık yirmi yıldır böyle bir kurt çetesi tanıyorum. Ahmet Müderrisoğluʼnun kurtlarını mekanlarda, tuvallerde, kağıtlarda, duvarlarda izliyorum. Onlarla bozkırın kuşattığı bir şehirde, bir atölyede karşılaştım. Bu karşılaşmanın notunu şöyle düştüm: “Belleğimizin bozkırında zaman zaman uzak ulumalarını dinlediğimiz kurtlar, dişleri çakmak çakmak, kahkahalarıyla, gönlümüzü kışkırtan edepsiz hareketleriyle gözümün önünde vücut buluyorlardı ince uzun… Bu yersiz yurtsuz kurtlara bakarken, aralarına karışmak, şehirli tekdüzeliğimizden kurtulmak, ayartılmak istiyor insan.”

Uzun ince (0) bedenleriyle, açık ağızları, keskin dişleriyle, edepsiz testisleri veya kalçalarıyla, kıvrık kirpikleriyle, papyonlarıyla yarattıkları alternatif aleme o atölyede girdim. Esnekliğin momentumuyla harekete geçen kurt heykeller, hınzır bakışlı ve hazır kahkahalı fosforlu tuval kurtlarıyla dans ediyor, renginden soyunup figural özgürlüğünü yaşayan grafiti kurtların bilgeliği çetenin hikayesini anlatan harflere dönüşüyordu (Lyotard). Sonra onları bir çok kez eylem halinde, “şehre inerken” gördüm. Çetenin bir çok vurgununa tanık oldum. Aramıza karışıp hayal gücümüze vurgun yaptılar.

Bu süre içinde onlar da hakikatlerini saklı tutup evrim geçirdi. Bir kısmı “glamour” parlaklıklarını kuşanıp magazinleşti; ama bizim sünepe, kitsch magazin gösterişimizin zavallılığını ortaya çıkaran parıltılı bir şenlik havası estirerek yaptılar bunu. Bir kısmı bizi karikatürleştirip gösteri toplumumuzu mantıksal sonuçlarına kadar götürüp ataletimizi gözümüze sokarak hepimizle dalgasını geçti (Debord). Bazıları turuncu yeşil mor kırmızı fosforlaşıp, neredeyse saf bakıştan ibaret hale gelecek biçimde çıkartmalara (cut-up)

dönüşüp bizi dikizledi. Ama hat ve harf figüral kurtlar masalı yazmayı sürdürdü. Tek bir hareketle çizilen figüral kurt oluş meseli…

Sonsuz bir nakarat gibi… Bağlaçlarla kurulan, buyurgan olmayan bir mesel… “Çok düğümlü uzun bir öykü” (Caroll)…

Kurt zamanı bir bozkır zamanı… Yatay, uçsuz, çalı siluetleriyle yer yer kesilen, tepelerle ritimlenen, ufuk sarhoşluğuyla yön saşırtan, yolun her yer olduğu bir zaman-mekan boyutu… Dolayısıyla Ahmet Müderrisoğluʼnun kurtlarına “retrospektif” bir bakış pek mümkün değil… Bu, akan, ama her yöne akan bir anlatı, bir mesel. Bir kurt meseli. Dolayısıyla burada yazıyla yapabileceğim tek şey bu mesele eşlik etmek, figürleri zihninizde özgür bırakmak…

Müderrisoğluʼnun evreni minamalist. Kurtlar ister heykel ister desen formunda olsun çizginin momentumunda hayat buluyor. Bir yerde şöyle demiştim: “Minimalizmin siyasal işlevi muhalefettir. Sürekli yeniden tasarlanan gösteri duvarında hakikat için delikler açar, temiz hava içeriye, zihninize dolar.” Müderrisoğluʼnun figüral kurtları tam da bunu yapıyor. Bizi ataletin tek kişilik gettosuna hapseden “gösteri toplumu”na muhalefet ediyor (Debord). Bizi bize en “hayvani”, yani en “canlı” ve en yalın halimizde göstererek harekete kışkırtıyor.

Vakti zamanında bu kurtlar hakkında ilk yazdığım yazıda şöyle demiştim: “Bizi bize olan yakınlıklarıyla vuruyorlar, benzerlikleriyle söküyorlar, tersi oldukları yapıyı.”

Bu kurtların evreni bir “sosyal plastik” kuruyor ve üzerimizde tedavi edici bir etki yaratıyor (Beuys). Birer “sosyal heykel” olarak kurtlar, harekete geçirdikleri iletişim imkanlarıyla sosyal yaramızın derinliğine bir şaman merhemi sızdırıyor.

İletişim bu kurtların asli becerisi. Etkileşimli iletişim. Çoktan çoka. Bu halleriyle gösteri mantığını alaşağı ediyorlar. Onları görüp de iletişim kurmamak imkansız. Her taraflarından “neşeli bir bilgi” yayılıyor (Nietzsche).

Atalet-savar kurtlar.
Hayatımızın içinde “geçici otonom bölgeler” yaratan, düşünceye hareket edebileceği

bozkırlar açan bir göçebe bilgeler çetesi (Hakim Bey / Siyah Kalem)… Hınzır ve edepsiz, enerjik ve eğlenceli, sapkın ve muhalif kurtlar… Gettodan çıkın, çeteye karışın…

Özgür UÇKAN

İstanbul 09.11.2011